395. Trzecia fala feminizmu

Feminizm trzeciej fali to zbiorcze określenie ruchu społecznego począwszy od lat 80. XX wieku do dzisiaj. Trzecia fala stanowi odpowiedź na porażkę długofalowych strategii równouprawnienia oraz konsekwencję rosnącego znaczenia rasy, etniczności, wyznania religijnego czy podziałów ekonomicznych dla równouprawnienia kobiet.

3evague

Feminizm trzeciej fali bywa nazywany postfeminizmem. Część badaczy jednakże odchodzi od tej nazwy, ponieważ określa ona raczej konserwatywną reakcję wobec feminizmu drugiej fali, jaka nastąpiła w latach 80. ubiegłego wieku. Wiele badaczy w ogóle nie uznaje feminizmu trzeciej fali, choć uważam osobiście, że takie ujęcie tematu jest bardzo błędne. Feminizm rzeczywiście miał i ma nadal miejsce.

aaa

Manifestem trzeciej fali feminizmu była ukazana w 200o roku praca pt. Manifesta: Young Women, Feminism and the Future. Pojawiła się ona w ramach czasopisma Ms., przez autorki Jennifer Baumgardner i Amy Richards (redaktorki czasopisma), które stawiały sobie za cel ożywienie feminizmu w ogóle. Oprócz tematyki drugiej fali, poruszyły także kwestię chorób przenoszonych drogą płciową, wykorzystywanie seksualne dzieci czy równy dostęp do technologii.

bbb

Warto podkreślić, że trzecia fala charakteryzuje się połączeniem myśli feministycznej z różnymi współczesnymi nurtami teorii społecznej, takimi jak teoria krytyczna, poststrukturalizm, teoria queer, teoria postkolonialna czy też ekologizm. W obrębie feminizmu tworzą się odrębne nurty: czarny feminizm, latynoski feminizm, feminizm trzecioświatowy czy lesbijski feminizm. Feminizm trzeciej fali trwa obecnie, nie mamy do czynienia z czwartą falą, a wyjątkowo długowiecznym ruchem, który wciąż o sobie daje znać, także ostatnimi czasy w Polsce – to jednakże temat na osobny wpis.

Reklamy

394. Druga fala feminizmu

Feminizm drugiej fali to zbiorcze określenie dla różnorodnych zjawisk związanych z ruchem feministycznym, które nastąpiły w latach 60. i 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych, a potem w całym Zachodnim Świecie (szczególnie w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech). Podejmował problemy nie tylko pierwszej fali (edukacji i zmiany w prawie), ale także zajmował się równouprawnieniem na rynku pracy, kwestiami aborcji, a także kobiecą seksualnością. Podejmował też problem rozdziału między kwestią prywatną a polityczną, jego hasłem było „to, co osobiste, jest polityczne”.

800px-Leffler_-_WomensLib1970_WashingtonDC

Druga fala feminizmu powstała z rozczarowania dotychczasowymi działaniami na rzecz równouprawnienia, skoncentrowanych przede wszystkim na formalnych kwestiach prawnych. Wbrew przewidywaniom, zmiany nie przyniosły realnych wyników, na przykład w zakresie wynagrodzeń dla kobiet czy piastowania przez nie stanowisk kierowniczych.

1977-05-14-era-march-jpeg-640x425

Termin „feminizm drugiej fali” został po raz pierwszy użyty przez Marshę Lear w 1968, kiedy ruch był już dość mocno ukształtowany. Drugofalowy feminizm w USA nie był zjawiskiem jednorodnym. Dzielił się na odłam liberalny i radykalny. Pierwszy podejmował kwestie zmiany sytuacji kobiet w społeczeństwie i był związany z prawicą oraz starszymi działaczkami; ruch radykalny z kolei należał do młodszych działaczek, których celem było radykalne przekształcenie społeczeństwa.

landscape-1487263588-gettyimages-134844478

W krajach europejskich natomiast feminizm związany był z myślą socjalistyczną i podejmował tematy związane z równością na rynku pracy, prawem do aborcji czy kwestię opieki nad dziećmi. Feminizm drugiej fali zakończył się wraz z narastaniem tzw. wojen seksualnych w latach 70. XX wieku, chociaż czasem jego koniec wyznaczany jest na lata 90. XX wieku, kiedy pojawił się tzw. feminizm trzeciej fali. Ruchy feministyczne lat 60. i 70. miały wymiar głównie obyczajowy – wpłynęły na pojawienie się placówek zajmujących się prawami i sytuacją kobiet oraz utworzenie sieci organizacyjnej samopomocy kobiet, dzięki którym kobiety mogły rozwiązywać swoje problemy we wszystkich dziedzinach życia społecznego.

393. Pierwsza fala feminizmu

Feminizm pierwszej fali, zwany także starą falą, to liberalny ruch kobiet europejskich i amerykańskich o równouprawnienie, datowany na koniec XIX wieku i początek XX. Głównym celem starej fali było zdobycie praw wyborczych przez kobiety. Nazwę „pierwsza fala” nadały ruchowi feministki drugiej fali, w latach 70. XX wieku.

Annie_Kenney_and_Christabel_Pankhurst

Początki feminizmu jako tako datowane są już na XVIII wiek. Pierwszym teoretycznym tekstem feminizmu było Wołanie o prawa kobiety autorki Mary Woolstonecraft z 1792 roku. Po jej śmierci w 1797 roku, cały jej dorobek został sprofanowany przez jej biografię, którą napisał jej mąż, William Godwin. Pisał w niej m.in. o nieobyczajnym prowadzeniu się Mary. Feminizm musiał więc jeszcze poczekać na swój rozwój.

aaa

Najbardziej czynny jako ruch, był feminizm w Stanach Zjednoczonych oraz w Wielkiej Brytanii. W USA ruch ten zyskał miano ruchu społecznego, za którego początek uznaje się Zjazd Kobiet w Seneca Falls w 1848 roku. Do jego liderek należały Lucretia Coffin Mott, Elizabeth Cady Stanton, Lucy Stone i Susan B. Anthony.

W Anglii natomiast szeroko dyskutowanym stanowiskiem politycznym było to należące do Johna Stuarta Milla, według którego kobiety miały uzyskać prawa wyborcze. Napisał on tekst Poddaństwo kobiet, w którym zawarł swoje związane z równouprawnieniem poglądy. Odbyło się nawet głosowanie w Izbie Gmin, ale feministyczny wniosek niestety większością głosów upadł.

slide_3

Dopiero druga połowa XIX wieku przyniosła kobietom szeroką emancypację w wielu różnych obszarach życia. W USA reformę wyzbywającą kobiet męskich opiekunów wprowadzono właśnie wtedy. W latach 60. i 70. z kolei przeprowadzono reformy edukacji, umożliwiając młodym dziewczynkom uzyskanie wykształcenia. Reformy te były dużym sukcesem ruchu feministycznego, ale pozostały jeszcze prawa wyborcze.

2808252

Walka o prawa wyborcze była głównym problemem feministek na przełomie wieków XIX i XX. Zaangażowane w ten ruch aktywistki nazwano sufrażystkami (franc. suffragium – głos wyborczy). Szybko powstał natomiast ruch antysufrażystowski, który bojkował działania młodych, zaangażowanych w życie społeczne i polityczne kobiet.

featured-image-first-wave

Ogromne zmiany dla ruchu feministycznego przyniosła I wojna światowa. Wiele kobiet poszło wtedy do pracy, nadeszła zbiorowa mobilizacja, i wiele różnych stereotypów zostało przełamanych. W latach 20. i 30. XX wieku wiele państw przyniosło w końcu kobietom prawa wyborcze, który to fakt uznaje się za koniec feminizmu pierwszej fali. Ruch ten później mocno osłabł, by odnowić się ponownie w latach 70. jako feminizm drugiej fali – o nim w następnym poście.