381. CYKL SZCZĘŚLIWY: Ku zmianom?

W pierwszym odcinku z CYKLU SZCZĘŚLIWEGO odkryliśmy, czym tak właściwie jest szczęście – a są jego aż cztery znaczenia – szczęście jako powodzenie w życiu, jako radość, jako eudajmonia, jako zadowolenie z całości życia. W drugiej części poznaliśmy źródła szczęścia – dobra zewnętrzne, uczucia życzliwe, przyjemna praca i przedmioty bezinteresownego upodobania. Podkreślilśmy także różnicę między być a mieć i doszliśmy do wniosku, że mieć przeważa w dzisiejszych czasach nad być – i to stanowiło odpowiedź na główne pytanie cyklu: „Na czym polega szczęście w rozumieniu dzisiejszego człowieka?”. W ostatnim poście z CYKLU SZCZĘŚLIWEGO zastanowimy się, jak można by rozwiązać problem mieć i czy są w ogóle jakieś szanse dla ówczesnej ludzkości.

#PRZEMIANASERCA
Wziąwszy pod uwagę dawne myśli Seneki oraz wszelkie współczesne publikacje na temat drogi do szczęścia, jego osiągalności oraz zjawiska samego w sobie – nasuwa się smutny wniosek, iż skoro nic nie zmieniło się na przestrzeni wielu lat, to ogromnie trudne będzie wprowadzenie zmian mających poprawić owy stan. Trudno stwierdzić, czy takie przedsięwzięcie jest w ogóle możliwe. Fromm pisze, iż „pierwszy raz w historii samo istnienie ludzkiej rasy zależy od radykalnej zmiany ludzkiego serca”, zaznaczając przy tym, iż przemianie serca muszą pomóc równoległe zmiany ekonomiczne.

344a1a1d6677fb2909759aad151f287a
#CZŁOWIEK
Uważam, że wizja nowego systemu, jaki sugeruje Fromm, wciąż pozostaje abstrakcyjna – człowiek zbyt wygodnie rozsiadł się na skórzanym tapczanie. Jako jednostka, część rodziny, żyje w swoim małym świecie – nie rozmyśla więc nad wielkim światem, gdyż jest jego jedynie mikroskopijną częścią. Kupując nowe futro lub jakikolwiek produkt spożywczy pochodzenia roślinnego czy też zwierzęcego nie zdaje sobie sprawy, jak bardzo ludzkość eksploatuje dobra naturalne, przyrodę, która go otacza.

f2e45c4d2acf07c2ce97f62250871831
#ODPOWIEDZIALNOŚĆ
„Stajemy się odpowiedzialni za czyn, skorośmy się go podjęli” – pisze Roman Ingarden. Czy jednak przeciętny człowiek czuje odpowiedzialność za obecną sytuację? Raczej pewne jest to, iż w ogóle się nad nią nie zastanawia. Zdaje się, że niewiele jest w stanie zmienić się w kwestii gromadzenia bogactw, które – jak pisze Seneka – „nie jest dobrem: gdyby nim było, czyniłoby ludzi dobrymi”. Czy ludzkość jest w stanie to zrozumieć? Najpewniej istnieją jednostki zgodne z tym stwierdzeniem, stosujące je w swoim życiu, ale skoro jest ich zdecydowana mniejszość – szansę na zmianę biegu rzeki są niewielkie.

ce173d37d4057a8aa12a36c2cafc18c9

#PARADOKS
Paradoksem jest to, iż moja krótka rozprawka o szczęściu kończy się pesymistycznie, chociaż z drugiej strony jest to spojrzenie jak najbardziej realistyczne. Choć człowiek z biegiem lat zdobywa świadomość, że jest częścią biurokratycznego systemu; że postęp ekonomiczny ma miejsce jedynie w państwach bogatych, a różnica między nimi a państwami biednymi zwiększa się z roku na rok; iż technika niesie ze sobą wiele zagrożeń, ekologicznych lub jądrowych, a wręcz może doprowadzić do kresu ludzkiej cywilizacji – to i tak niewiele czyni w kwestii zmian.

d629696ff6dd4d87b58891ef5162f76c
#ZAKOŃCZENIE
Człowiek jest zbyt zajęty planowaniem kolejnych zakupów, by pomyśleć, jakie konsekwencje niesie nadmierna konsumpcja, pojmowana przez współczesnego człowieka jako droga do szczęścia; pomnaża dobra, bo tak wykształcił się jego charakter, jak i podobny wpływ mają na niego otaczający go ludzie. Każde błędne koło trudno jest zatrzymać. Choć wszelkie dobra materialne można stracić, w wyniku pożaru czy bankructwa, niełatwo spojrzeć „z góry” i przewidzieć konsekwencje własnego postępowania. Człowiek wciąż nie potrafi zniżyć się do takiego stanowiska, z którego by nie mógł spaść – straciwszy wszelkie dobra zewnętrzne, które nie miałaby dla niego znaczenia, wciąż posiadałby największe skarby we własnym wnętrzu – pozostałby prawdziwie szczęśliwy.

c7bf38e88ac666766d805e97f6494c96
BIBLIOGRAFIA:
* Fromm Erich, Mieć czy być?, Poznań 1997
* Ingarden Roman, Książeczka o człowieku, Kraków 1987
* Kotarbiński Tadeusz, Medytacje o życiu godziwym, Warszawa 1985
* Seneka, Myśli, Kraków 1987
* Tatarkiewicz Władysław, O szczęściu, Warszawa 1965

Jak uważasz, mam rację w swoich rozważaniach?
Czy Ty w swoim małym świecie starasz się, by być przeważało nad mieć?
Jak myślisz, jakie są szanse dla ludzkości na „przemianę serc”?
Czy może już to się zadziało? A może potrzebna jest jakaś rewolucja?
Statystyki mówią, że Polacy są szczęśliwi. Może już nam się udało?

Reklamy