380. CYKL SZCZĘŚLIWY: Mieć czy być

By móc obiektywnie i sensownie odpowiedzieć na trudne pytanie „Na czym polega szczęście w rozumieniu dzisiejszego człowieka?” trzeba wybić się ponad wszelkie szczegóły i nie koncentrować się na sprawach małej wagi, na opisach jednostkowych żyć, lecz spojrzeć na świat „z góry”, objąć wzrokiem jego ogólny stan, który – jak udowodnił w książce „Mieć czy być” Erich Fromm, nie należy do pozytywnych, a wręcz prowadzi do poważnych konsekwencji, którym trzeba w porę zapobiec. Jednakże czy jest to w ogóle możliwe? Najpierw jednak trzeba przyjrzeć się czterem czynnikom, które przynoszą prawdziwe szczęście.

#ŹRÓDŁASZCZĘŚCIA
W celu rozważań filozoficznych podaje się podział źródeł szczęścia na cztery grupy odpowiadające ogólnym doświadczeniom ludzkim. Są nimi: dobra zewnętrzne, uczucia życzliwe, przyjemna praca oraz przedmioty bezinteresownego upodobania. Nie sposób nie zgodzić się z Tatarkiewiczem, autorem „O szczęściu”, iż ludzie najwięcej szczęścia oczekują od dóbr zewnętrznych. Na drugim miejscu stawia się uczucia życzliwe – czynnik, dzięki któremu ludzie szczęście znajdują. Dalsze miejsce zajmuje praca oraz przedmioty bezinteresownego upodobania – sztuka, nauka, religia.

ba8950792de81f4ed8588b2131216ed7

#POSIADAĆABYĆ
Erich Fromm w książce „Mieć czy być” opisuje dwa różne sposoby na życie. Pierwszy z nich to ten zły, który należy zmienić, porzucić. Jest efektem życia w społeczeństwie industrialnym, opartym na własności prywatnej, władzy oraz zysku. Polega na posiadaniu dóbr, gromadzeniu, zarówno rzeczy materialnych, jak i zdobywaniu ludzi (sic!). Modus bycia koncentruje się nie na dobrach i ludziach, lecz na przeżyciach. Jego warunkami są niezależność, wolność oraz zdolność do krytycznego rozumowania. Chodzi w nim o twórcze wykorzystanie ludzkich możliwości.

675fe3d650fc2f1e027cfa753c5be8f6

#ZDERZENIEZRZECZYWISTOŚCIĄ
Człowiek żyje w społeczeństwie, którego miarą jest postęp, w którym energię zwierzęcą oraz ludzką zastępuje się energią mechaniczną i jądrową, gdzie komputer nierzadko pracuje lepiej od ludzkiego umysłu.  Wszystko to wiedzie do nieograniczonej produkcji, a co za tym idzie – konsumpcji i gromadzeniu dóbr materialnych. Nie mylił się ani starożytny filozof Seneka, autor „Myśli”, ani Tatarkiewicz, twórca XX-wieczny, że to gromadzenie dóbr zewnętrznych stanowi drogę ówczesnego człowieka do uczęśliwiania się.

4d6fd6d5a868485445ea4ba453466a60

#TAKIESĄREALIA
Seneka w swoim traktacie „O życiu szczęśliwym” wykłada szereg zasad, wskazówek, zakazów oraz nakazów skupionych wokół dążenia do szczęścia. Niebywale kontrastują one z dzisiejszymi realiami, jednakże trudno jest przekonać ludzkość, że „te rzeczy, które przyciągają oczy i przy których się przystaje, które jeden drugiemu z podziwem pokazuje, które po wierzchu błyszczą – lichotą są w środku”, gdyż większa część społeczeństwa postrzega modus posiadania za najbardziej naturalny sposób na życie – czy też nawet jedyny akceptowalny.

07cc4cf8ff02ad77a0e4c00819da1e13

#CHARAKTERMERKANTYLNY
Wykształcił się w dzisiejszych czasach tzw. charakter merkantylny. Posiadają go ludzie opierający się na rozumieniu samych siebie jako towarów, a własnych wartości nie jako wartości użytkowych,  lecz wartości wymiennych. Działają wedle zasady „Jestem takim, jakim mnie potrzebujesz”. W ten sposób człowiek staje się towarem na rynku osobowości – czuje się lepszy, gdy więcej ma, kiedy potrafi zaskoczyć, wzbudzić zazdrość. Na niedomiar złego, ludzkość cechuje naśladownictwo, powielanie zastanych wzorców. Prowadzi to wszystko do szerokiej skali opisywanego zjawiska dotyczącego mieć, a także, niestety, do trudności związanych z powzięciem działań służącym zmianom na lepsze.

eba76a2f8c3079c20f9fd9c907f306ae

Co o tym wszystkim sądzisz?
Czy zgadzasz się z tym, że w ogólnym rozrachunku, w dzisiejszym świecie, mieć przeważa nad być?
Jakie widzisz rozwiązania dla tej sytuacji?
A może Ty masz bardziej optymistyczny obraz świata, niekoniecznie taki jak starożytni i nowożytni filozofowie?
Podziel się w komentarzu – jestem bardzo ciekawa Twoich odpowiedzi.

Reklamy